Blok operacyjny, gabinet lekarski, laboratorium analityczne – to tylko niektóre przykłady pomieszczeń, gdzie kluczowa jest właściwa sterylizacja wyrobów medycznych. Współcześnie najważniejszą kwestią wydaje się wybór optymalnej metody oczyszczania urządzeń. Powinna ona być jednocześnie skuteczna i ekonomiczna, by móc stosować ją na masową skalę. Takie wymogi spełnia sterylizacja parą wodną, choć nie jest to jedyny przepis na utrzymanie sterylności narzędzi lekarskich. Poniżej prezentujemy najpopularniejsze metody, przedstawiając ich najważniejsze zalety oraz wady.

Sterylizacja parowa

Zaletą tego rodzaju techniki jest możliwość dezynfekcji różnych akcesoriów medycznych – od narzędzi poprzez materiały opatrunkowe, aż po bieliznę czy elementy z gumy. Proces odbywa się z wykorzystaniem autoklawu, czyli urządzenia wyposażonego w system pomiaru temperatury i ciśnienia. Jego integralnym elementem jest wytwornica pary odpowiadającej za sterylizowanie wyrobów medycznych. Czynność ta może trwać od kwadransa do pół godziny i wykonywana jest w temperaturze 108-134°C.

Dezynfekcja promieniowaniem

Do oczyszczania produktów z tworzyw wrażliwych na wysokie temperatury można zastosować promieniowanie jonizujące. Metoda ta sprawdza się przy dezynfekowaniu produktów jednorazowych: kosmetyków, elementów do transplantacji czy produktów leczniczych. Innym sposobem na zapewnienie odpowiedniej czystości urządzeń jest poddanie ich działaniu promieni UV. Przedmioty naświetlane są falami o długości od 210 nm do 328 nm (optymalna długość fali wynosi 254 nm). Promieniowanie generowane jest przez lampy rtęciowe. Metoda ta wykorzystywana jest głównie do oczyszczania powietrza lub powierzchni (bez udziału ludzi), ponieważ długotrwałe oddziaływanie promieniowania nie jest zalecane dla zdrowia.

Sterylizacja chemiczna

Do chemicznej sterylizacji wyrobów medycznych wykorzystuje się odpowiednie roztwory aldehydów o silnym działaniu przeciwwirusowym i bakteriobójczym. Metoda ta sprawdza się przy dezynfekowaniu narzędzi chirurgicznych oraz endoskopów i innych urządzeń diagnostycznych. Zalety tej technologii to zdecydowanie krótki czas oczyszczania i niewielkie koszty.

Plazmowa dezynfekcja wyrobów medycznych

Stosunkowo nową metodą sterylizacji jest użycie energii cząsteczek niezbędnej do wytworzenia plazmy z nadtlenku wodoru. Promieniowanie elektromagnetyczne oraz próżnia powodują powstawanie rodników nadtlenku wodoru. Wykazują one skuteczność przy redukcji mikroorganizmów znajdujących się na powierzchni dezynfekowanych przedmiotów. Do oczyszczenia wystarczy temperatura 40°C. Cały proces może trwać od 40 do ponad 100 minut.

Jak widać, sterylizacja wyrobów medycznych może być wykonywana z użyciem wielu czynników: plazmy, pary wodnej, promieniowania, czy substancji chemicznych. Warto wspomnieć również o dezynfekcji gazowej oraz termicznej. Niektóre z wymienionych wyżej metod mają jednak pewne ograniczenia, takie jak zbyt długi czas czy możliwość zastosowania wyłącznie na wybrane materiały. Z tego powodu, za najbardziej powszechną w dalszym ciągu uchodzi sterylizacja parą wodną z wykorzystaniem autoklawów.